Vòng 3 V-League: Cú cùi chỏ phút 15 và cái giá của những cú đá chậm

Phút thứ 15, tôi nghe thấy tiếng cùi chỏ trước khi nghe tiếng còi. Một âm thanh khô và ngắn, kiểu âm thanh mà mười mấy năm đứng ngoài đường biên dạy tôi cách nhận ra: xương gặp xương, không phải gầm giày gặp bóng.

Văn Sơn của Đồng Nai giật cùi chỏ vào mặt Đình Bắc. Trọng tài Lê Vũ Linh rút thẻ đỏ trực tiếp cho Văn Sơn. Còn Đình Bắc, người vừa lãnh cú đánh, cũng nhận một thẻ vàng — vì cái cách cậu quay lại, đẩy ngực đối thủ, gào lên điều gì đó mà micro không bắt được. Tôi xem lại đoạn băng ba lần. Tôi không tìm thấy hành vi nào của Đình Bắc trong tình huống đó đáng phải nhận thẻ vàng, ngoài cái tội đã bị đánh và không biết im.

CLB Công an Hà Nội thắng 3-0, bảng tỷ số gọn gàng, và người ta sẽ nhớ ba bàn thắng. Còn tôi, tôi nhớ cái cùi chỏ.

Trận đấu thuộc vòng 3 V-League, diễn ra vào tối 20/9. Đây là giai đoạn các đội còn đang tìm nhịp, thể lực chưa vào guồng, và những cái đầu còn nóng hơn bình thường. Nhưng câu chuyện của trận này nằm ở hai khoảnh khắc không liên quan tới bàn thắng.

Khoảnh khắc thứ nhất là phút 15, với cú giật cùi chỏ của Văn Sơn. Khoảnh khắc thứ hai đến ở hiệp hai: Đình Bắc có bóng, cố giữ bóng trước sự áp sát của Tấn Sinh, và trung vệ của Đồng Nai liên tục đá vào chân cậu. Không phải một lần. Liên tục. Đình Bắc ngã xuống sân, trọng tài Lê Vũ Linh chỉ rút thẻ vàng với Tấn Sinh.

Trên diễn đàn Hội CĐV bóng đá Việt Nam, phản ứng dữ dội không kém gì pha bóng. Một người viết: “Những pha phạm lỗi là điều không tránh được trong bóng đá. Tuy nhiên, những hành vi cố ý tấn công đối thủ như vậy cần phải bị loại bỏ khỏi bóng đá.” Người khác gay gắt hơn: “Tổ trọng tài cũng cần chịu trách nhiệm vì xử lý quá nhẹ. Đáng ra, Tấn Sinh cần phải nhận thẻ đỏ.”

Điều khiến tôi dừng lại lâu nhất là một bình luận nhắc về lý lịch của Tấn Sinh. Anh từng là tuyển thủ U20 Việt Nam dự World Cup, từng cùng U23 Việt Nam vô địch SEA Games, đã thi đấu chuyên nghiệp hơn mười năm. Một hồ sơ như vậy, đặt cạnh hình ảnh một trung vệ đá liên tục vào chân đàn em ở phút mà trận đấu đã an bài, tạo ra một khoảng trống kỳ lạ.

Vài tuần trước đó, Văn Hậu bị treo giò bốn trận và phạt 20 triệu đồng vì hành vi chơi bóng thô bạo với Doãn Ngọc Tân. Giờ đây, đến lượt Văn Sơn và Tấn Sinh đứng trước nguy cơ nhận án tương tự. Nhìn vào ba cái tên, ba đội bóng, ba thời điểm khác nhau, tôi thấy một mùa giải đang vẽ ra đường cong bạo lực của chính nó.

Trong bóng đá, hình phạt không nhằm trừng phạt cái đã xảy ra. Nó dạy cho phần còn lại của giải đấu biết cái gì đáng sợ hơn.

Nhìn vào hai pha bóng của trận này, tôi thấy một bảng giá vô tình được thiết lập. Một cú cùi chỏ trực diện, nhanh, ồn ào, có máu, có người ngã — thẻ đỏ. Một loạt cú đá vào chân, chậm, lặng, không máu, khó thấy từ khán đài — thẻ vàng. Vô hình trung, trọng tài dạy cho các hậu vệ một bài học: đừng đánh nhanh, hãy đá chậm. Đừng để máy quay bắt được khoảnh khắc rõ ràng. Đừng để tiếng xương vang lên.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu ở nhiều nền bóng đá khác nhau, tôi nhận ra một quy luật không mấy dễ chịu: những pha bóng bị xử nặng nhất thường là những pha bóng được quay rõ nhất, chứ không phải những pha bóng nguy hiểm nhất. Đó là lý do tôi luôn tua lại băng ghi hình thay vì tin vào cảm giác ở khán đài. Cảm giác chỉ bắt được cái ồn ào. Băng ghi hình bắt được cả cái lặng lẽ.

Đình Bắc cũng có phần của cậu ấy trong câu chuyện này, và tôi không muốn vẽ cậu thành một bức tượng vô tội. Một số cổ động viên cho rằng chính lối chơi biểu diễn, chọc tức đối thủ của cậu biến cậu thành mục tiêu và dẫn tới những chấn thương không cần thiết. Tôi hiểu lập luận đó. Nhưng nó trộn hai thứ khác nhau vào một chỗ. Một cầu thủ có quyền chơi khó chịu. Không cầu thủ nào có quyền đá vào chân người khác vì điều đó. Nếu chúng ta chấp nhận rằng người bị chọc tức thì đáng bị đánh, chúng ta đã thay đổi luật chơi của môn thể thao này mà không cần họp bàn, không cần biểu quyết, không cần ai ký.

Nhưng tôi cũng không xem thường khía cạnh kia. Một cầu thủ sống bằng cách chọc giận người khác thì phải học cách không để cơn giận của chính mình trở thành vũ khí cho kẻ đánh mình. Đó là kỹ năng, không phải bản năng. Và trong một giải đấu mà các hậu vệ chưa bị răn đe đủ, kỹ năng đó trở thành lá chắn sống còn cho sự nghiệp.

Rồi có một điều mà tôi, với thói quen cầm máy quay những người không xuất hiện trên bảng tỷ số, không thể không để ý: người đáng được phân tích kỹ nhất trong trận này không phải Đình Bắc, mà là Tấn Sinh. Một trung vệ từng đứng ở sân chơi cao nhất của lứa tuổi mình, từng chạm tay vào một tấm huy chương vàng SEA Games, sau hơn mười năm chuyên nghiệp, giờ đây chọn cách tồn tại bằng những pha bóng mà chính anh ta, khi xem lại băng, có lẽ cũng không muốn con mình nhìn thấy.

Tôi không viết câu này để buộc tội. Tôi viết để chỉ ra một điều mà bảng tỷ số không bao giờ nói: một cầu thủ không tự nhiên trở thành người đá chân đàn em. Có một hệ thống đâu đó đã để anh ta trôi đến điểm đó — hệ thống chuyển nhượng, hệ thống lương thưởng, hệ thống hỗ trợ hậu sự nghiệp, và cả hệ thống kỷ luật không đủ nhất quán để ai cũng biết mình đang đứng ở đâu. Đây là nơi tiếng vỗ tay không ai nghe vẫn là tiếng vỗ tay — những ý kiến trên diễn đàn, dù đúng hay sai, cũng không làm thay đổi một điều khoản nào.

Nếu Tấn Sinh bị thẻ đỏ trong tình huống ở hiệp hai, có lẽ câu chuyện tối nay sẽ kết thúc ở một chỗ khác. Nếu án phạt dành cho Văn Hậu tuần trước được áp dụng nhất quán và nhân rộng, có lẽ hai hậu vệ của Đồng Nai đã cân nhắc lại một giây trước khi ra chân. Bạo lực sân cỏ là triệu chứng của một hệ thống chưa biết xử lý đều tay.

Cái bẫy phản trực giác nằm ở chỗ: chúng ta đang chống lại hình ảnh của bạo lực, chứ không phải chính bạo lực. Cú cùi chỏ của Văn Sơn lên sóng, lên mặt báo, thành tiêu đề. Còn những cú đá vào chân của Tấn Sinh — chậm, kín, không máu — chỉ tồn tại trong đoạn clip quay chậm mà ít người tua lại. Ở khía cạnh này, tòa án của khán giả và tòa án của trọng tài vận hành giống nhau: cái gì rõ mới bị kết án.

Nếu bóng đá Việt Nam thực sự muốn vươn tầm, như một cổ động viên đã viết, thì việc cần làm không phải là phạt thật nặng một vài trường hợp cá biệt, mà là làm cho việc bị phạt trở nên chắc chắn. Một tấm thẻ vàng chắc chắn đáng sợ hơn một tấm thẻ đỏ hiếm hoi. Một hậu vệ biết chắc mình sẽ bị xử trong mọi pha đá người — kể cả ở phút 89 của một trận đã an bài — sẽ được dạy nhiều hơn qua mọi án kỷ luật cộng lại.

Tôi cũng không quên lời của một cổ động viên khác: “Tôi lo cho các cầu thủ Việt Nam trước thềm FIFA ASEAN Cup. Chúng ta đã mất quá nhiều cầu thủ vì chấn thương rồi.” Đó là nỗi lo có cơ sở. Mỗi pha đá vào chân không bị xử lý hôm nay là một hóa đơn mà đội tuyển quốc gia sẽ phải trả vào tháng Mười Hai, khi những trận đấu thật sự bắt đầu. Một trung vệ mất kiểm soát ở vòng 3 có thể là một trung vệ mất vị trí ở vòng loại. Một tiền đạo bị đá liên tục ở vòng 3 có thể là một tiền đạo vào sân với băng quấn chân ở vòng bảng.

Sân vận động trống, nhưng ký ức đông đúc. Hai tuần ở một mình, tôi nghe rõ tiếng khán đài cũ. Đó là hai tuần tôi ngồi lại ở Incheon, nghe lại băng ghi âm không khí của một trận bóng không có khán giả. Tôi học được rằng những gì không được ghi lại thì dễ bị coi là không tồn tại. Những cú đá vào chân của Tấn Sinh được ghi lại — nhưng không được ghi đủ rõ để trở thành một tiêu đề. Đó là khoảng trống mà tôi, và bất kỳ ai làm nghề kể chuyện, có trách nhiệm lấp vào.

Mùa giải còn dài. V-League sẽ còn nhiều vòng, nhiều cái đầu nóng, nhiều cú cùi chỏ và nhiều cú đá chậm. Điều tôi muốn thấy không phải là một án phạt nặng nhất trong lịch sử, mà là một thói quen: xử lý ngay, xử lý đủ, xử lý đều — cho đến khi những cái gầm giày không còn chỗ để nói dối bằng im lặng. Và khi đó, có lẽ, chúng ta sẽ không còn phải đếm cầu thủ bằng số ca chấn thương nữa, mà bằng số phút họ được ở trên sân, khỏe mạnh, đúng như cách bóng đá sinh ra để dành cho họ.